Tarih Bilimi Nedir 9

Tarih, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Tarih”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin semtı sıra, bu olaylarla ait bilgilerin aptalfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya beniâdem-dışı üstelikı gözetmeksizin, önem ve hin aralığının kestirildiği bir geçmiş hin dilimde, münasebet-sonuç ilişkisi kurup, doküman ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir akademik disiplin olan gün, herhangi bir marifet kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her alanın maziini inceleyebilecek kadar geniş bir disiplindir. İnsanlık mazii lügat konusu başüstüneğunda, yazının icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Tarihî inceleme, geçmiş zamandaki vakalara değgin tüm bilgilerin, olayların vuku bulmuş olduğu devrin şartları çekmece önüne hileınarak, muhtemel başüstüneğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Tarih, yaşanan olayların bir elan yaşanabilmesi kabil bir olasılık olmadığından tabiat bilimlerindeki kabil deney ve gözleme dayanamaz.

Tarih sözcüğünün Batı dillerindeki hissedar hakkındalığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (mazmunı “tahkikat”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, yüklem ittihaz yoluyla veri edinme anlamlarında kullanılan lügat, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının semtı sıra çok elan geniş bir mazmun yürekğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve hatta anbean tabiat bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanılamamıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden gayrı bir şey bileğildir.[5]