Tarih Bilimi Nedir 7

Tarih, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Tarih”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin taçı esna, bu olaylarla müntesip bilgilerin ayyaşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut kişioğlu-dışı üstelikı gözetmeksizin, bucak ve hengâm aralığının kestirildiği bir geçmiş hengâm dilimde, saik-sonuç ilişkisi kurup, doküman ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan gün, rastgele bir bilgi kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her düzlükın güzeşteini inceleyebilecek derece geniş bir disiplindir. İnsanlık güzeştei hanek konusu olduğunda, yazının icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Tarihî tetkik, geçmiş zamandaki vakalara bağlı bütün bilgilerin, vakaların vuku bulmuş olduğu devrin şartları dide önüne kızılınarak, muhtemel olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Tarih, yaşanmış olan vakaların bir daha yaşanabilmesi kabilinden bir olasılık olmadığından tabiat bilimlerindeki kabilinden deney ve gözleme dayanamaz.

Tarih sözcüğünün Batı dillerindeki partner muhaliflığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (demeı “tahkikat”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, ses seda kabız suretiyle bilim edinme anlamlarında kullanılan söz, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının taçı esna çok daha geniş bir deme içeriğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve ayrıca giderek tabiat bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın teşhismıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden değişik bir şey değildir.[5]