Tarih Bilimi Nedir 5

Tarih, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Tarih”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin yüzı aralık, bu olaylarla ilişkin bilgilerin aptalfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut beniâdem-dışı başkalıkı gözetmeksizin, iz ve devran aralığının kestirildiği bir geçmiş devran dilimde, illet-sonuç ilişkisi kurup, belge ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir akademik disiplin olan gün, rastgele bir bilim kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her yerın esbakini inceleyebilecek kadar geniş bir disiplindir. İnsanlık esbaki kelime konusu olduğunda, gökçe yazının icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Tarihî inceleme, geçmiş zamandaki olaylara ilgili bütün bilgilerin, vakaların vuku bulduğu devrin şartları basar önüne tuzakınarak, olası olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Tarih, yaşanan vakaların bir henüz evetşanabilmesi üzere bir olasılık olmadığından doğa bilimlerindeki üzere deney ve gözleme dayanamaz.

Tarih sözcüğünün Batı dillerindeki ortak katlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (fehvaı “soruşturma”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, çav derç vasıtasıyla fen edinme anlamlarında kullanılan sözcük, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının yüzı aralık çok henüz geniş bir fehva dâhilğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve ayrıca gitgide doğa bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanılamamıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden özge bir şey değildir.[5]