Tarih Bilimi Nedir 3

Gün, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin katı gün, bu olaylarla ilgili bilgilerin keşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya beşer-dışı başkalıkı gözetmeksizin, mevki ve mevsim aralığının kestirildiği bir geçmiş mevsim dilimde, münasebet-sonuç ilişkisi kurup, doküman ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel niteliği olan disiplin olan tarih, rastgele bir marifet kümesine dahil edilmez; çünkü tarih, her kayranın esbakini inceleyebilecek denli geniş bir disiplindir. İnsanlık esbaki nazire konusu evetğunda, edebiyatın icadından önceki zamanlara “tarih öncesi” denir.

Günî tetkik, geçmiş zamandaki olaylara üstüne bütün bilgilerin, vakaların vuku bulmuş olduğu dönemin şartları göz önüne tuzakınarak, mümkün evetğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanan vakaların bir henüz evetşanabilmesi kabilinden bir muhtemellık olmadığından huy bilimlerindeki kabilinden deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki şerik kontralığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (manaı “soruşturma”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, sava ittihaz suretiyle veri edinme anlamlarında kullanılan lügat, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının katı gün çok henüz geniş bir mana yürekğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve hatta giderek huy bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanılamamıyla tarih, “doğrulanmış olgular kümesi”nden gayrı bir şey bileğildir.[5]