Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 8

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen folk şiirlerinin her çeşidine maruz ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, kontak eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile dayalı ve Türk’e özgü medlulında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve belli başlı bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle hatlan ve zamanla anonimlesevinçli bir nazım biçimidir. Yırler anne kuartetklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Yırlerdeki kuartetklere (üçlük veya ikilik de kabil) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise folk dilinde “ulama” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonra gene edilen ikilik (evet da daha çok) dizelerdir.

Yırnün belli başlı bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da herhangi bir folk şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü evet. Bu yüzden türkü tipinin en bariz özelliği melodisidir. Yırler hece ölçüsünün her sözıbıyla söylenir. şu demek oluyor ki hece skorsı bakımından bir sınırlama olmaz.

Yırlerin kocaman çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. Yırler bu şekilde folkın varlıkı olurlar ve folkın her kesimine seslenme fail artistlar aracılığıyla albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan münteşir bir musiki türüdür. Yırler çoğu nöbet, bir doğa olayı evet da bir kahramanlık katsında doğar ve yayılırlar. Yırler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, bucak adlarının, hatta konuların bile değiştiği görüldüğü kucakin, nerede doğduklarını saptamak kudretleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere gereğince usulsüz ve usullü koşukler olarak dü ayrım yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı kucakine vadi uzun havalardır. Usullü olan koşukler grubunda ise ekseri katakulli havaları bucak alır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da melez ambiyans adı verilmektedir.

Türklerde hizmetlenen konulara gereğince de sınıflama yapan yazarlar vardır. Mevzularına gereğince koşukler:

Ninniler
Çocuk koşukleri
Tabiat koşukleri
Aşk koşukleri
Kahramanlık ve askerlik hizmeti koşukleri
Merasim koşukleri
İş koşukleri
önlıklı koşukleri
Ölüm koşukleri (Ağıt)
Mandepsi koşukleri
Beğeni ve efsanevi koşukleri
Zeybek havası ve derebeyi koşukleri
Cinayetler ve acıklı olaylarla alakalı koşukleri
Güldürücü koşukleri