Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 2

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen avam şiirlerinin her çeşidine verilen ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, ilgi eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile ait ve Türk’e özgü mealında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve belli başlı bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle makaslamaklan ve giderek anonimleeğlenceli bir nazım biçimidir. ırlamakler esas dörtlüklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. ırlamaklerdeki dörtlüklere (üçlük veya ikilik bile mümkün) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise avam dilinde “ilhak” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonrasında tekrar edilen ikilik (ya da elan çok) dizelerdir.

ırlamaknün belli başlı bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan ya da rastgele bir avam şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü evet. Bu yüzden türkü tipinin en kabartılı özelliği melodisidir. ırlamakler hece ölçüsünün her lafıbıyla söylenir. şu demek oluyor ki hece adetsı bakımından bir sınırlama olmaz.

ırlamaklerin cesim çoğunluğu anonimdir ya da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. ırlamakler bu şekilde avamın dünyalıkı olurlar ve avamın her kesimine hitap eden sanatçılar tarafından albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan münteşir bir müzik türüdür. ırlamakler çoğu yol, bir tabiat fenomenı ya da bir kahramanlık kontrasında doğar ve yayılırlar. ırlamakler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, taraf adlarının, hatta mevzuların üstelik değiştiği görüldüğü muhtevain, nerede doğduklarını saptamak takatleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere nazaran usulsüz ve usullü koşukler olarak dü başkalık yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı muhtevaine alan uzun havalardır. Usullü olan koşukler grubunda ise genellikle dubara havaları taraf alır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da gücenmiş atmosfer adı verilmektedir.

Türklerde aksiyonlenen konulara nazaran bile sınıflama fail yazarlar vardır. Konularına nazaran koşukler:

Ninniler
Çocuk koşukleri
Tabiat koşukleri
Aşk koşukleri
Kahramanlık ve bayrakaltı koşukleri
Resim koşukleri
İş koşukleri
önlıklı koşukleri
Ölüm koşukleri (Ağıt)
Temsil koşukleri
Beğeni ve efsanevi koşukleri
Zeybek havası ve derebeyi koşukleri
Cinayetler ve ateşklı olaylarla alakalı koşukleri
Güldürücü koşukleri